Het Spui is een plein midden in de Amsterdamse binnenstad, tussen het Singel en het Rokin, waar boeken, studenten en cafés al eeuwen samenkomen. Je vindt er Athenaeum Boekhandel, The American Book Center, elke vrijdag een boekenmarkt, Café Hoppe uit 1670 en de poort naar het Begijnhof. Het is een van de weinige open pleinen in het oude centrum, en daardoor een plek waar je vanzelf even blijft staan.
Waarom heet het Spui het Spui?
Waar je nu over de klinkers loopt, lag vroeger water. Tot 1425 was het Spui samen met de Grimburgwal de zuidgrens van de stad. Er zat een sluis in die het water uit de stad naar buiten liet lopen, het “spuien”, en die het zoute water buiten hield. Daar komt de naam vandaan.
In 1882 is het water gedempt en kreeg het Spui de vorm die het nu heeft: een breed, langgerekt plein met bomen, dat uitkomt op de Kalverstraat en het Rokin. Wie van het Singel komt, ziet hoe de stad hier opeens ruimte krijgt. In een binnenstad vol smalle straatjes en grachten is dat zeldzaam.
Waarom is het Spui het intellectuele hart van Amsterdam?
Rond het Spui draait veel om boeken, studie en debat. Dat zie je aan de winkels en aan de gebouwen eromheen.
Athenaeum Boekhandel & Nieuwscentrum (Spui 14-16) is de bekendste boekwinkel van het plein. Johan Polak en Rob van Gennep openden hem in september 1966, en het is nog altijd een van de grootste onafhankelijke boekwinkels van de stad. In het Nieuwscentrum vind je tijdschriften uit de hele wereld, ook titels die je nergens anders in Nederland ziet liggen.
The American Book Center (Spui 12) zit er sinds 1972. Het is een onafhankelijke familiezaak met drie verdiepingen Engelstalige boeken, van nieuwe romans tot naslagwerk. Voor expats en studenten is het een vaste plek.
Op vrijdag staat de boekenmarkt op het plein, van 10.00 tot 18.00 uur. Zo’n 25 handelaren verkopen er tweedehands en antiquarische boeken. Kom je niet met een lijstje maar gewoon om te snuffelen, dan vind je hier vaak iets wat je niet zocht.
De Universiteit van Amsterdam hoort ook bij het verhaal. Het Maagdenhuis op Spui 21 is het bestuursgebouw van de universiteit en werd in 1969 door studenten bezet, een van de bekendste studentenprotesten van het land. Op de hoek met het Singel zat jarenlang de Universiteitsbibliotheek (Singel 425), die in de zomer van 2025 naar de Vendelstraat is verhuisd. Studenten en docenten lopen hier nog steeds de hele dag in en uit.
Wat is Het Lieverdje?
Midden op het plein staat een klein bronzen jongetje: Het Lieverdje, gemaakt door de Amsterdamse beeldhouwer Carel Kneulman. Het staat er sinds 1960 en was een cadeau van een sigarettenfabrikant. De naam komt uit een verhaal van Parool-schrijver Henri Knap over een Amsterdams straatjochie met een gouden hart.
In de jaren zestig werd het beeld het trefpunt van Provo, de jongerenbeweging die de autoriteiten op ludieke manieren uitdaagde. “Anti-rookmagiër” Robert Jasper Grootveld hield er wekelijks happenings, vaak tot ergernis van de politie. In maart 2024 reed een vrachtwagen het beeld per ongeluk omver. Het is gerestaureerd en staat weer op zijn plek.
Waar eet en drink je aan het Spui?
Voor zo’n klein plein zit er veel goede horeca. Dit zijn de adressen die je moet kennen:
- Café Hoppe (Spui 18-20) is een bruin café uit 1670 en een van de oudste van de stad. Het oudste deel is een monument; daar staat iedereen, want zitten kan er nauwelijks. Volgens het café zelf legde Hans van Mierlo hier de basis voor D66.
- Café Luxembourg (Spui 24) is een grand café sinds 1987, gebouwd naar het voorbeeld van Parijse cafés. In de serre aan de voorkant zit je op de beste plek om mensen te kijken.
- Café de Zwart (Spuistraat 334, op de hoek met het Spui) bestaat sinds 1921, heeft een art-deco-interieur en stond lang bekend als schrijverscafé. Journalisten en politici kwamen er ook graag.
- The Seafood Bar (Spui 15) is de plek voor vis en schaaldieren. Het restaurant is opgezet door een vishandelaar en begon in 2012 in de Van Baerlestraat. Aan het Spui zit je in een licht, modern interieur met marmer, en op de kaart staan klassiekers als mosselen, fish & chips en een plateau fruits de mer.
- Rituals Café (Spui 10) zit naast House of Rituals en is het eerste café van het merk. Goed voor koffie, ontbijt of lunch, met huisgemaakt gebak.
Ons kantoor ligt op een paar minuten lopen aan het Singel, dus ik zit hier zelf ook regelmatig. Op een zonnige middag is het terras van Luxembourg of Hoppe moeilijk te verslaan.
Hoe kom je in het Begijnhof?
Aan de noordkant van het Spui zit een onopvallende deur naar het Begijnhof, een van de oudste hofjes van Amsterdam. Achter die deur ligt een stille binnentuin met huisjes rond een grasveld, midden in de drukte van de stad.
Let op: overdag kun je niet meer via het Spui naar binnen. De bewoners hadden te veel last van drukte en lawaai, en daarom is de ingang aan het Spui overdag dicht. Bezoekers gaan via de poort aan de Gedempte Begijnensloot, aan de kant van de Kalverstraat. Het Begijnhof is alleen overdag open voor bezoek.
Binnen staat het Houten Huis (Begijnhof 34), uit ongeveer 1528. Het gold lang als het oudste houten huis van Nederland, tot er in 2012 in de Warmoesstraat een nog ouder huis werd gevonden. Ook de Engelse Kerk staat op het hof. Er wonen nog steeds mensen, dus doe rustig en praat zacht.
Kun je aan het Spui wonen?
Op het Spui zelf staan maar weinig woningen. Bijna alle panden zijn winkels, cafés, kantoren of gebouwen van de universiteit. De woningen die er zijn, liggen meestal op de verdiepingen boven de winkels, bijvoorbeeld boven Athenaeum, en aan de kant van de Spuistraat.
Wonen hier past bij iemand die midden in de stad wil zitten en het niet erg vindt dat het plein tot laat leeft. Op vrijdag staat de markt voor de deur, de terrassen zitten bij mooi weer vol en er lopen de hele dag toeristen en studenten langs. Zoek je meer rust of meer keus, kijk dan ook in de straten en grachten eromheen. Wat er in het centrum speelt, lees je op onze pagina over wonen in Amsterdam-Centrum.
Zoek je een woning in de binnenstad, dan helpt een aankoopmakelaar die de straten kent. Wil je je eigen woning in het centrum verkopen, kijk dan bij verkoopmakelaar. Meer over de stad lees je in onze blogs over gevelstenen in Amsterdam en het Olympiaplein in Amsterdam-Zuid.
Heb je een tip voor het Spui die hier niet in staat? Laat het ons gerust weten.
Veelgestelde vragen
Wanneer is de boekenmarkt op het Spui?
Elke vrijdag van 10.00 tot 18.00 uur. Er staan zo’n 25 handelaren met tweedehands en antiquarische boeken.
Kun je via het Spui het Begijnhof in?
Overdag niet. De ingang aan het Spui is overdag dicht voor bezoekers, je gaat naar binnen via de poort aan de Gedempte Begijnensloot, aan de kant van de Kalverstraat.
Wat is het oudste café aan het Spui?
Café Hoppe, dat er sinds 1670 zit. Het is een van de oudste bruine cafés van Amsterdam, en het oudste deel is een monument.
Wie heeft Het Lieverdje gemaakt?
De Amsterdamse beeldhouwer Carel Kneulman. Het beeld staat sinds 1960 op het Spui en werd in de jaren zestig bekend als trefpunt van Provo.
